Basis
De Gouden Regels van Martijn Wijngaards

Sinds 1998 hanteer ik 3 vuistregels, waarvan de ervaring inmiddels heeft geleerd dat ze altijd toepasbaar zijn. Voor mij zijn het basiswaarden; kapstokken waaraan ik nog steeds alles kan ophangen wat ik weet, kan of heb ervaren. Mijn Gouden Regels zijn buitengewoon simpel; ze gelden als basis van een zich nog immer uitbreidende visie.

Gouden Regel 1: Alles is communicatie
Zoals alle clichés is ook deze een waarheid als een koe: je communiceert altijd. Als je je daarvan bewust bent, dan zul je merken dat je al snel op je omgeving gaat letten. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat je je zomaar alles aantrekt van wat iedereen van je denkt of vindt - alsjeblieft niet -, maar het is wel goed om een zelfbewuste, duidelijke boodschap uit te stralen naar mensen om je heen. Dat maakt het voor jezelf gemakkelijker om te laten zien waar jij staat en dat is uiteindelijk altijd prettiger voor je omgeving.

Mocht je in de positie verkeren dat je presenteert of les geeft, dan vind ik het wijs om je te beseffen dat mensen in beginsel niets leren van onderwijs; dus ook niet van wat jij te berde gaat brengen. Mensen leren alleen als ze willen leren en om dat te bereiken kun je niet anders dan het juiste klimaat creëren om dat te bewerkstelligen. Volgens de aloude Piramide van Maslow zul je jouw toehoorder eerst het gevoel moeten geven dat die van jou mag zijn wie die wil zijn, pas dan kan die zich genegen voelen om zich aan jouw hand tot enige zelfontplooiing te bewegen.

Gebruik wat je hebt
Wat geldt voor spreken in het openbaar, geldt sowieso altijd: de manier waarop jij je kleed, hoe je je haar draagt, hoe je loopt en hoe je zit kan allemaal geïnterpreteerd worden als boodschap. Soms kan het ook in de weg staan bij wat je werkelijk wil zeggen of wil uitstralen. Dan is er dus werk aan de winkel.

Wat geldt voor mondelinge communicatie geldt natuurlijk dubbel voor schriftelijke. We schrijven heel wat af in onze tijd, meestal in kleine porties, en de reden daarvan ligt natuurlijk ook voor de hand: internet.

Laten we het hele Web 2.0-fenomeen even vereenvoudigen tot de drie elementen die het heeft: informatie, communicatie en collectieve intelligentie. Communicatie valt dan uiteen in twee stukken: plezier en zakelijk. Elk van de drie elementen is verbonden met de andere twee.

Vervolgens kijken we naar wat een gemiddelde mens gebruikt van dit alles - laten we even eerlijk zijn. De volwassen studenten en de oudere tieners gebruiken wat onderdelen van het informatie-element en voornamelijk het stuk plezier van het element communicatie. Ik zie mijn jongere leerlingen zelfs alleen dat laatste beetje gebruiken. Dat betekent dat zij meer dan twee derde van het potentieel van internet niet gebruiken! Er zijn dus nog zoveel gebieden te verkennen! 

(Werk je met jonge mensen en heb je de indruk dat die mijlenver op je voorliggen met technische snufjes? Wees niet bang, want jij hebt één voordeel: jij bent waarschijnlijk degene met de meeste levenservaring, dus jij zult altijd de persoon zijn met wie de jonge mensen die aan jou zijn toevertrouwd kunnen reflecteren op wat zij allemaal uitspoken met al het moois van nu. Sta gerust open voor wat zij doen...)

Gouden Regel 2: Denk eenvoudig
Ook deze regel heb ik niet zelf bedacht. Eén van mijn favoriete filosofen, Ockham, heeft in de 14de eeuw al de briljante idee opgevat om in alle gevallen te kiezen voor de eenvoudigste optie, als er een keuze is uit verschillende mogelijkheden. Deze filosofie is na zijn dood bekend geworden als Ockhams scheermes.

Voor mij houdt deze regel onder meer in dat ik ernaar streef om proactief te zijn: voordat ik mij in een bepaalde situatie begeef, bedenk ik al enkele mogelijke scenario's; soms heb je eenmaal wat meer werk te doen dan op andere momenten. Time management vergt weliswaar enige discipline, maar dat laatste zorgt mijns inziens nooit voor stress. In mijn optiek is stress immers niets anders dan de opstapeling van zaken die je nog doen.

Oplossingsgericht denken is ook weer zo'n dooddoener die evenwel zeer van pas komt als je wordt geconfronteerd met een probleem of uitdaging. Als je niet meteen weet wat je moet doen als je wordt geconfronteerd met een vraagstuk, dan is het altijd nog mogelijk om voor een raam te gaan zitten en naar buiten te staren. Volgens John Cleese, een van mijn favoriete komieken, leidt dat sneller tot creativiteit dan geforceerd zoeken naar een antwoord.

Indien de oplossing voor een probleem is dat je 'nee' moet zeggen, omdat je het gevoel hebt dat iemand je overvraagt, zeg dan nee. (Of uit op z'n minst enige twijfel als je nee-zeggen lastig vindt.)

Gouden Regel 3: Wees hoffelijk
Eigenlijk is deze regel een uitbreiding op de eerste en een variatie op het gezegde 'Wie goed doet, goed ontmoet.' Uit ervaring weet ik dat het zich altijd een keer terugbetaalt als je iets voor iemand doet. Dat kan eenvoudig zijn: je houdt eens een deur voor iemand open die met twee koppen koffie een kantoortje probeert te betreden of je helpt je vitale maar hoogbejaarde overbuurvrouw eens met het dragen van de boodschappen. Logica leert ons dat je in het geval van een wederdienst eerder kunt rekenen op bereidwilligheid. Bovendien leidt het hanteren van deze regel bij de meeste mensen tot enig zelfvertrouwen (zie Maslow).

Beloof dus bij voorbaat ook zaken die je kunt waarmaken, op de werkvloer wordt dat al snel als professioneel ervaren. Als je een functie hebt waarin je zult moeten fungeren als rolmodel, dan straalt het huldigen van regel 3 ook af op alle gelederen waarmee je hebt te maken. Logica.

Dus
Wat ik hier opschrijf is zoiets als een kleurplaat; je zult die zelf moeten inkleuren. Bovendien kan ik je melden dat het hier gaat om een streven. Het valt mij soms ook niet mee om me te houden aan mijn eigen regels, maar goed: je moet ergens beginnen.