Ridder Floris van Grecien
Dit onderzoek staat momenteel stil, maar voelt u zich vrij om te reageren.
 

Een nieuwe Zwaanridder

In de bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam ligt een – bij mijn weten – tamelijk uniek drukwerk uit 1593. Het betreft hier de “Cronijcke vanden vromen ende ontsienelijcken jonck-heer Floris van Grecien, ghenaemt den Ridder metten Swanen den tweeden soon van Esplandian, des keisers van Constantinopelen. […]” of in het kort Floris van Grecien. De in de titel genoemde Esplandian is de zoon van Amadis van Gaule, de centrale figuur in een enorme reeks romans die in de 16^e eeuw in een groot deel van Europa voor een ware rage heeft gezorgd. Deze verbinding tussen Floris en Amadis roept veel interessante vragen op. Duidelijk is in elk geval wel dat deze 'Ridder metten Swanen' geen enkele verbinding heeft met de Zwaanridders waarover ik eerder heb verteld in mijn boek 'De Zwaanridder die in Nijmegen aankwam'.

Amadisromans

In 1546 verschijnt in Antwerpen de eerste Nederlandstalige uitgave van Amadis de Gaule. In tamelijk korte tijd zien in de Lage Landen verscheidene vervolg- en heruitgaven het licht. Het totale aantal romans over Amadis en zijn roemruchte nageslacht zal in onze contreien uiteindelijk 21 zijn. Deze zijn echter niet allemaal directe vertalingen van de oorspronkelijke Amadisromans; de totstandkoming van deze reeks is tamelijk ingewikkeld verlopen.

Rond 1500 herschrijft Spanjaard Garci Rodríguez de Montalvo de dan al twee eeuwen circulerende verhalen over Amadis. Hij maakt er bovendien één geheel van. Het levert drie boeken op, waaraan de auteur later nog een deel IV en V toevoegt. Navolgers van De Montalvo schrijven er nog zes delen bij.

Tussen 1540 en 1548 verschijnen in Frankrijk vertalingen van de eerste zes delen. Deze zijn verzorgd en opnieuw genummerd door Nicolas de Herberay des Essars. Zijn boeken liggen ten grondslag aan de Nederlandstalige uitgaven, want deze zijn alle vertalingen uit het Frans. Daarnaast is Nicolas hoogstwaarschijnlijk de auteur van “Flores de Grèce”, in feite een nieuw deel van de Amadisreeks, maar hij voegt het niet toe aan de bestaande twaalf delen.

Heldhaftig, hoofs en sexy

De ridders uit de boeken omtrent Amadis zijn niet gewoon hoofs, maar eigenlijk bij het absurde af. Waar een ridder van de Ronde Tafel al bijzonder moedig en sterk is, overtreft een ridder van Amadis die volstrekt. Gevechten tussen een ridder en de meest vreselijke monsters lopen altijd af in het voordeel van de mens. Geen vijand loopt rond zonder zo'n dappere held te vrezen.

De aanbidding van deze ridders is dan ook enorm in de vertellingen. Het hele volk houdt van Amadis en zijn familie, want de ene nazaat is nog mooier dan de andere. De zon verbleekt zowat bij de schoonheid van allerlei jonkvrouwen. Als de ridder slechts de naam hoort van zo'n dame, valt hij letterlijk flauw en uit zijn zadel van heilig ontzag. Nog nooit zijn er edeler mensen geweest op aarde.

De verhalen van Amadis van Gaule en zijn nageslacht worden vlot verteld, staan bol van spanning, sensatie, monsters, mysterieuze tovenaars, geheimzinnige wezens en... erotiek.

De reacties uit deze tijd zijn dan ook net zo divers als bij rages van tegenwoordig. Waar Willem van Oranje, Joost van den Vondel en Roemer Visscher de romans nog prijzen om hun stichtelijke inhoud en vorm, schrijft humanist Juan Luis Vives op dat hij jonge, adellijke meisjes nog liever het lezen afleert dan ze deze romans te laten lezen.

Floris verschijnt en ...

In 1593 verschijnt Nicolas’ vertelling op de Nederlandse markt als Floris van Grecien. Waarschijnlijk ook meteen voor de laatste keer. Op dat moment (periode 1587-1625) worden alle Amadisromans veel herdrukt, maar na 1628 wordt haast nooit meer een boek van Amadis op de pers gelegd. In heel Europa verdwijnt de interesse voor de machtige held en de zijnen net zo snel als die is ontstaan. De reden? Verminderde interesse in ridderromans is een oorzaak.

Veel geleerden wijten plotselinge verdwijning van de populariteit ook aan het verschijnen van Cervantes’ Don Quichot, waarin de spot wordt gedreven met het genre waartoe de Amadisromans behoren.

Ik heb veel vragen en op alle wil ik antwoord. Nieuws zal ik ook op deze pagina melden.

Wilt u reageren? Graag!